In delen van Brabant en Gelderland geldt sinds deze zomer al een onttrekkingsverbod voor water uit sloten en regentonnen die op oppervlaktewater staan. Volgens het KNMI was juni de op een na warmste maand sinds het begin van de metingen, met veel zon en weinig neerslag. Wie de tuinslang dit seizoen liever laat liggen, kiest voor planten die tegen een stootje kunnen. Met de juiste soorten en een paar aanpassingen aan de grond blijft je tuin groen, ook als het weken droog blijft.
Waarom je tuin dit jaar om een andere aanpak vraagt
Nederlandse tuinen zijn van oudsher ingericht voor een gematigd klimaat, met regelmatige regen, milde zomers en grond die vocht lang vasthoudt. Die aannames kloppen steeds minder. Perioden van weken zonder regen, gevolgd door hevige buien, worden de norm. Klassieke border-planten die dagelijks water vragen staan er in augustus vaak verlept bij. Wie nu herplant, doet er goed aan de tuin in te richten op wat het klimaat de komende jaren waarschijnlijk brengt, niet op het weer van tien jaar geleden.
Deze planten vragen amper water
Een aantal soorten overleeft weken zonder regen zonder dat je het aan de bladeren ziet.
- Lavendel bloeit het hele seizoen, trekt bijen aan en heeft aan een enkele bui per maand genoeg.
- Rozemarijn en tijm zijn kruiden die van droge, arme grond houden en ook nog eens bruikbaar zijn in de keuken.
- Sedum is een vetplant die water opslaat in de bladeren en zelfs op een groen dak overleeft.
- Gaura is een sierlijke border-plant met dunne stengels die weinig wortelvocht nodig heeft.
- Buddleja, de vlinderstruik, groeit snel, verdraagt droogte en trekt vlinders aan tot in de nazomer.
Deze planten hebben gemeen dat ze van oorsprong uit warme, droge streken komen zoals het Middellandse Zeegebied of Zuid-Afrika. Hun wortels en bladeren zijn aangepast om vocht vast te houden in plaats van het snel te verliezen.
Mediterrane soorten doen het verrassend goed hier
Steeds meer tuinen in Nederland krijgen een mediterrane inrichting, en dat is niet toevallig. Olijfbomen, oleander en agapanthus overleven de winter tegenwoordig vaker buiten dan tien jaar geleden, en juist tijdens droge zomers komen ze tot hun recht. Wil je weten hoe je zo’n sfeer aanlegt? Lees ook ons artikel over een mediterrane tuin zonder hovenier. Combineer deze planten met grind of split in plaats van gras, en je hoeft nauwelijks nog te sproeien.
De grond bepaalt minstens zoveel als de plant
Een droogtebestendige plant in slechte grond blijft alsnog verdorren. Zware kleigrond houdt water vast maar verdicht snel, waardoor wortels moeilijk diep kunnen groeien. Zandgrond laat water juist te snel weglopen. Werk in beide gevallen compost of goed verteerde mest door de grond voor je plant. Dek de bodem daarna af met een laag mulch, houtsnippers of grind. Die laag houdt vocht vast, remt onkruid en zorgt dat de bodemtemperatuur minder schommelt. Wie ’s ochtends vroeg water geeft in plaats van overdag, verliest bovendien veel minder water aan verdamping.
Je gazon hoeft niet blijvend bruin te worden
Gewoon gras gaat in een soort winterslaap zodra het te droog wordt en het herstelt vanzelf zodra de regen terugkeert, zolang de wortels niet volledig uitdrogen. Maai in droge periodes hoger dan normaal, zo’n zes tot acht centimeter in plaats van drie. Langer gras beschermt de bodem tegen de zon, houdt meer vocht vast en heeft daardoor veel minder bijgieten nodig. Wie liever helemaal van het traditionele gazon af wil, kan een deel vervangen door een bodembedekker zoals tijm of het kruipende sedum acre. Die groeien laag, verdragen droogte moeiteloos en bloeien bovendien, wat weer goed is voor bijen en andere insecten in de tuin.
Sproeien kan slimmer dan je gewend bent
Ook als je toch af en toe moet bijgieten, maakt de manier waarop veel uit. Een druppelslang die water direct bij de wortels afgeeft, verspilt veel minder dan een sproeier die de hele tuin natspettert, waarvan een flink deel verdampt voor het de grond raakt. Een regenton onder de dakgoot vult zich sneller dan je denkt, ook tijdens een kortstondige bui, en dat water is bovendien beter voor planten dan kalkrijk leidingwater. In gemeenten met een onttrekkingsverbod mag je met een regenton overigens gewoon blijven gieten, want die regel geldt alleen voor water uit sloten, vijvers en grondwater.
Potten houden vocht beter vast dan je denkt
Tuinieren in potten lijkt kwetsbaarder voor droogte, maar met het juiste materiaal is het tegenovergestelde waar. Terracotta ademt en houdt vocht langer vast dan kunststof, en de dikke wand beschermt wortels tegen extreme hitte. Grote potten drogen bovendien trager uit dan kleine. Meer weten over deze trend in tuinontwerp? Lees ook waarom terracotta antraciet verdringt in de Nederlandse tuin. Zet potten waar mogelijk half in de schaduw tijdens de heetste uren van de dag, tussen elf en vijf, en je bespaart al snel de helft aan water.
Dit plant je nog voor het najaar
Het is nog niet te laat om dit seizoen aan te passen. Vervang de dorstigste planten in je border stap voor stap door droogtebestendige soorten en begin bij de zonnigste plek in de tuin. Twijfel je welke soorten passen bij jouw grond en ligging? Blader dan door ons overzicht van het plantenaanbod voor een groene tuin voor meer inspiratie. Een tuin die tegen droogte kan, hoeft er niet kaal of saai uit te zien. Met de juiste combinatie van kleur en structuur zie je in augustus amper verschil met een border vol hortensia’s, behalve dat jij niet elke avond met de gieter buiten staat.